Punkt widokowy na kopalnię odkrywkową Żłobnica k. Bełchatowa

Odkrywkowa kopalnia węgla brunatnego Bełchatów to największa dziura w ziemi w całej Europie – gigantyczne wyrobisko widoczne nawet z kosmosu, podobnie jak Wielki Mur Chiński. Punkt widokowy w Żłobnicy pozwala stanąć na krawędzi tego przemysłowego kanionu i spojrzeć w dół na ponad 300 metrów głębokości, gdzie potężne maszyny wyglądają jak zabawki z Lego.

To jedno z tych miejsc, które trudno sobie wyobrazić bez zobaczenia na własne oczy. Skala tego przedsięwzięcia po prostu przytłacza.

Największa dziura w Europie – rozmiary zapierające dech

Wyrobisko kopalni Bełchatów rozciąga się na 12 kilometrów długości i 3 kilometry szerokości. Żeby to sobie lepiej zobrazować – na tym terenie zmieściłoby się około 5000 boisk piłkarskich. Głębokość sięga od 200 do ponad 300 metrów poniżej poziomu terenu, w zależności od części kopalni.

Stojąc na tarasie widokowym w Żłobnicy, patrzy się jak na Wielki Kanion – tuż za barierką kończy się równy teren i zaczyna strome urwisko opadające w dół. Tylko że zamiast czerwonych skał widać gigantyczną odkrywkę pociętą drogami technicznymi, serpentynami przenośników taśmowych transportujących węgiel i pracującymi maszynami górniczymi.

Kopalnia Bełchatów jest jednym z niewielu obiektów stworzonych przez człowieka, które można dostrzec z kosmosu – obok Wielkiego Muru Chińskiego i Kolei Transsyberyjskiej. Z orbity widoczna jest jako duży, rozmazany obraz.

Koparki węglowe i nakładowe, zwałowarki i inne maszyny z daleka rzeczywiście przypominają dziecięce zabawki w wielkiej piaskownicy. A przecież te „zabawki” to jedne z największych maszyn górniczych na świecie. Ten kontrast między rzeczywistą skalą a tym, jak małe wydają się z wysokości tarasu, robi niesamowite wrażenie.

Historia kopalni – od odkrycia do giganta przemysłu

Pokłady węgla brunatnego odkryto w tym rejonie w 1960 roku. Ciągną się one na długości 25 kilometrów w linii Kamieńsk-Kleszczów-Szczerców. Kopalnia oficjalnie rozpoczęła funkcjonowanie 17 stycznia 1975 roku, ale pierwsze tony węgla wydobyto dopiero 19 listopada 1980 roku.

Docelową zdolność wydobywczą – 38,5 miliona ton rocznie – osiągnięto w 1988 roku. Obecnie kopalnia wydobywa około 40-42 milionów ton węgla brunatnego rocznie. To ogromne ilości surowca, który zasila bezpośrednio sąsiednią elektrownię Bełchatów – największą na świecie elektrownię opalaną węglem brunatnym.

Ziemię wydobywaną przez dziesiątki lat zwożono w jedno miejsce, tworząc sztucznie Górę Kamieńską – najwyższy sztuczny szczyt województwa łódzkiego. To ciekawy przykład tego, jak działalność górnicza zmienia krajobraz na gigantyczną skalę.

Co widać z tarasu widokowego w Żłobnicy

Taras widokowy w Żłobnicy oferuje pełniejszą perspektywę na odkrywkę niż drugi popularny punkt w Kleszczowie. Rozpościera się stąd panorama na całe wyrobisko z pracującymi maszynami, siecią dróg technicznych i przenośników taśmowych.

W oddali widać charakterystyczne kominy elektrowni Bełchatów – należą do najwyższych w Polsce. Elektrownia o mocy zainstalowanej 5298 MW produkuje około 19% energii elektrycznej w polskiej energetyce zawodowej. Jej roczna produkcja pokrywa jedną szóstą krajowego zapotrzebowania na prąd.

Na dnie wyrobiska można obserwować:

• Gigantyczne koparki węglowe i nakładowe wydobywające surowiec
• Zwałowarki przemieszczające nadkład skalny
• Serpentyny przenośników taśmowych transportujących węgiel do elektrowni
• Sieć dróg technicznych na różnych poziomach odkrywki
• Pracujące maszyny, które mimo ogromnych rozmiarów wyglądają miniaturowo

Widok zmienia się w zależności od pory dnia. Wieczorem, gdy zapada zmrok, odkrywka rozświetla się tysiącami świateł – panorama nocna robi równie duże wrażenie co widok za dnia.

Dla kogo to miejsce

Punkt widokowy w Żłobnicy to atrakcja dla każdego, kto lubi nietypowe miejsca i industrialne krajobrazy. Nie trzeba być pasjonatem górnictwa, żeby docenić skalę tego przedsięwzięcia – ogrom po prostu mówi sam za siebie.

Rodziny z dziećmi chętnie tu zaglądają – dzieciaki są zazwyczaj zachwycone widokiem wielkich maszyn. Dla nich to trochę jak obserwowanie gigantycznych robotów w akcji. Miłośnicy fotografii znajdą tu ciekawe kadry, zwłaszcza w złotych godzinach o wschodzie i zachodzie słońca.

Taras jest łatwo dostępny, nie wymaga wspinaczki ani długiego marszu. Od parkingu do punktu widokowego to dosłownie kilka kroków. Warto zarezerwować na wizytę około 20-30 minut, choć niektórzy zostają dłużej, po prostu kontemplując widok.

Zgodnie z planem zagospodarowania złóż, węgiel będzie wydobywany do około 2032-2038 roku. W przyszłości, gdy zasoby się wyczerpią, na miejscu odkrywki ma powstać ogromne jezioro z plażami, portem jachtowym i centrum sportowym.

Kontekst – najbogatsza gmina w Polsce

Warto wiedzieć, że Kleszczów – sąsiednia gmina, na terenie której również znajduje się punkt widokowy na kopalnię – to według rankingów najbogatsza gmina w Polsce pod względem dochodów na mieszkańca. Wszystko dzięki podatkom od kopalni i elektrowni.

Efekty widać gołym okiem: drogi szerokie jak pasy startowe, wszędzie nowy asfalt, zadbane chodniki, szerokie ścieżki rowerowe, masa nasadzeń. Gmina dopłaca mieszkańcom do leczenia zębów, opieki nad dziećmi, wyjazdów. Kąpiele w lokalnym aquaparku są dla mieszkańców darmowe.

Kleszczów ma siedem razy więcej pieniędzy na osobę niż Warszawa. To taki polski emirat w środku województwa łódzkiego – warto się po nim przejechać i zobaczyć, jak wygląda gmina bez problemów finansowych.

Zwiedzanie kopalni od środka

Obserwacja z tarasu to nie jedyna opcja. Kopalnię Bełchatów można zwiedzać od środka po wcześniejszej rezerwacji. Zwiedzanie odbywa się od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-14:00 i wymaga wcześniejszego zgłoszenia grupy telefonicznie.

Dostępne są różne warianty wycieczek:

1. Projekcja w sali edukacyjnej kopalni z informacjami o historii i procesie wydobycia
2. Obserwacja kopalni z punktów widokowych (Żłobnica i Kleszczów)
3. Przejazd na teren wyrobiska bezpośrednio pod maszyny – najbardziej spektakularna opcja

Wjazd do wyrobiska pozwala zobaczyć z bliska prawdziwe oblicze kopalni i gigantyczne rozmiary maszyn górniczych. To zupełnie inne doświadczenie niż obserwacja z góry – dopiero stojąc u stóp koparki, rozumie się, jak wielkie są te konstrukcje.

Informacje praktyczne – dojazd, parking, godziny

Adres: Żłobnica 46, 97-410 Żłobnica (w pobliżu budynku Ochotniczej Straży Pożarnej)

Współrzędne GPS: 51.229083, 19.245860 – najłatwiej wpisać je bezpośrednio w nawigację

Godziny otwarcia: Punkt widokowy jest dostępny całą dobę, można przyjechać o dowolnej porze

Cena: Wstęp na taras widokowy jest bezpłatny

Parking: Bezpłatny parking znajduje się bezpośrednio przed wejściem na taras

Dojazd: Żłobnica położona jest około 5 minut jazdy na wschód od Kleszczowa. Jadąc autostradą A1 (która ciągle jest w budowie na niektórych odcinkach), można zjechać w stronę Bełchatowa i kierować się do wsi Żłobnica. Niestety brakuje drogowskazów bezpośrednio do punktu widokowego, dlatego najlepiej korzystać z GPS.

Czas zwiedzania: Wystarczy około 20-30 minut, choć można zostać dłużej

Rezerwacja zwiedzania kopalni od środka: Kontakt telefoniczny z kopalnią, zwiedzanie od poniedziałku do piątku 8:00-14:00

Warto połączyć wizytę w Żłobnicy z przejazdem do drugiego punktu widokowego w Kleszczowie (na końcu ulicy Szkolnej) – punkty dzielą zaledwie kilka kilometrów. Każdy oferuje nieco inną perspektywę na odkrywkę. Można też zajrzeć do PGE Giganty Mocy – ekspozycji poświęconej historii kopalni i elektrowni, która znajduje się w pobliżu.